100 jaar paddenstoel

Hij is niet meer weg te denken uit het Nederlandse landschap en behoort tot de iconen van Nederland als fietsland: de paddenstoel als wegwijzer voor fietsers langs duinen, bospaden en heidevelden.

Dit jaar viert de paddenstoel zijn 100ste verjaardag en het lijkt er niet op dat hij zijn langste tijd heeft gehad; bij het opstellen van nieuwe bewegwijzeringsplannen zetten we als Nationale Bewegwijzeringsdienst nog vol op de paddenstoel in. Hierbij staat duurzaamheid voorop. Waar 100 jaar geleden de paddenstoel nog helemaal van beton was, zijn nieuwe exemplaren gemaakt van milieuvriendelijke alternatieven.

Beton

Toen in het begin van de vorige eeuw het fietsgebruik in Nederland enorm toenam, groeide ook de behoefte aan goede bewegwijzering. Er kwamen snel veel palen met handwijzers bij, maar ook in die tijd was er al oog voor het belang van een natuurlijke omgeving. Architect Willem Leliman ontwierp in 1919 een volledig in beton uitgevoerde paddenstoel, een ontwerp dat volgens de ANWB, tot 2013 verantwoordelijk voor bewegwijzering in Nederland, het beste paste in natuurgebieden waar fietspaden doorheen liepen. Dat voor paddenstoelen beton werd gebruikt is verklaarbaar. Na de Eerste Wereldoorlog was sprake van een groot tekort aan ijzer, waardoor beton in beeld kwam. Het gevaarte ging ruim een meter de grond en woog bijna 200 kilo. Ter vergelijking: de nieuwste modellen wegen minder dan 10 kilo.

Aanvulling

Paddenstoelen en masten met handwijzers vullen elkaar prima aan. Binnen de bebouwde kom en langs verharde fietspaden zijn masten met wijzers een veel beter alternatief. Die zijn vanaf de fiets goed leesbaar zonder dat de fietser vaart hoeft te minderen. Maar de toeristische routes door bossen, heide, duinen en andere natuurgebieden lenen zich nog altijd goed voor de laaggeplaatste paddenstoelen. Ze zijn herkenbaar genoeg vanaf de fiets, maar verstoren de natuurlijke omgeving niet. Het gebruikte lettertype op de paddenstoel is hetzelfde als op de fietswijzers en de bewegwijzering voor gemotoriseerd vervoer.

Duurzame paddenstoelen

In Nederland staan ruim 5.000 paddenstoelen. Een enkele is nog van beton, maar veelal met een metalen kap of een kap van natuurlijke materialen. Als een oude paddenstoel moet worden vervangen, komt ter plekke een veel lichter exemplaar die volledig bestaat uit natuurlijke grondstoffen als kokos, hennep, vlas of jute. Alleen de gebruikte hars is nog niet volledig biobased, maar we verwachten dat binnen niet te lange tijd de paddenstoel volledig duurzaam zal zijn. Over de toekomst van de paddenstoel maken we ons geen zorgen: ondanks smartphones blijft de paddenstoel een herkenbare en betrouwbare wegwijzer in gebieden waar de ontvangst slecht is of ontbreekt.