Samen naar de toekomst

Ruim 140 kijkers zagen afgelopen donderdag de allereerste online talkshow van de NBd. Acht gasten spraken over heden en toekomst van bewegwijzering en werden in 45 minuten langs een scala van onderwerpen geloodst door een gastvrouw die het tempo erin hield.

Oortje in, draadje achterlangs wegstoppen, snel nog even naar het toilet. Slokje water, onstuimige pluk haar corrigeren, techniek dubbelchecken, iedereen instrueren hoe wel en vooral niet te lopen – en dat allemaal op adequate corona-afstand. Met een live talkshow is er geen ‘oeps, we doen het nog een keer over’ maar alleen het moment zelf waarop het moet gebeuren. En ‘het’ kwam op donderdag 4 juni in acht verschillende mensen samen in een professionele opnamestudio op een industrieterrein in Maarssen. In drie blokken, tot de minuut uitgeschreven in het strak dichtgetimmerde draaiboek, spraken de gasten over het hier en nu, de rol van de NBd daarin en de toekomst van bewegwijzering in de nabije en verdere toekomst.

Meer en meer samen optrekken
Aan Tanya Janssen, manager dienstverlening bij de NBd, en Stephen Jansen, adviseur bewegwijzering bij de gemeente Rotterdam, de eer om het spits af te bijten. Wat is het bestaansrecht van de NBd op dit moment, vraagt gastvrouw Rosi Dhaenens. ‘Waar in Nederland je ook rijdt, je mag erop vertrouwen dat de bewegwijzering uniform en continu is’, antwoordt Tanya. ‘Dat herkenbare borden je naar je eindbestemming loodsen. Dat is in de kern het gedachtegoed van de NBd.’
‘Het centraal laten regelen van bewegwijzering door één partij is een goede stap gebleken’, vult Stephen aan. ’Daarmee waarborg je die kernkwaliteiten van de Nederlandse bewegwijzering.’

Wegbeheerders en de NBd zijn volgens zowel Tanya als Stephen partners die elkaar nodig hebben. Tanya: ‘Die relatie is tweeledig; we zijn partners in ons doel – goede bewegwijzering realiseren – maar ook leverancier die het materiaal buiten plaatst.’
Stephen: ‘Vanuit de historie zijn wij wegbeheerders geneigd alleen te kijken naar een opdrachtgever-opdrachtnemer relatie, maar in de praktijk merk ik dat het veel effectiever is om al in een heel vroeg stadium de samenwerking op te zoeken. Die intensieve samenwerking, het écht samen optrekken, is de laatste jaren de boventoon gaan voeren. Dat is efficiënter, scheelt geld én het resultaat is beter.’

Vooraf kregen deelnemers aan de livestream een paar stellingen voorgelegd. Eén daarvan was: kunnen lokale overheden niet veel beter dingen zelf regelen? 25% was het met die stelling eens, driekwart dus niet. Tanya: ‘Lokale overheden weten vaak veel beter zelf wat ze willen en nodig hebben, het zou dan ook logisch zijn als zij het voortouw nemen bij de planvorming rondom nieuwe bewegwijzering.’

Stephen vertelt over een groot gebiedsontwikkelingsproject in de regio Rotterdam waar bewegwijzering op verschillende punten de grenzen van wegbeheerders doorkruist. ‘Het gaat om een groot evenementengebied waarin we zoeken naar goede routes waarop grote aantallen bezoekers het terrein kunnen verlaten. Daarin hebben we niet alleen met de gemeente, maar ook met RWS en de provincie te maken. Afstemming is ontzettend belangrijk, routering kan niet ineens veranderen als een reiziger de gemeentegrens oversteekt. De NBd faciliteert de coördinatie tussen de verschillende partijen, een belangrijke nieuwe rol die ze in dit geval goed oppakken.’

‘Die intensieve samenwerking is de laatste jaren de boventoon gaan voeren. Dat is efficiënter, scheelt geld én het resultaat is beter.’

Stephen Jansen, adviseur bewegwijzering bij de Gemeente Rotterdam

Voor de zwakste schakel
Meer afstemmen tussen de partijen, de rol van regisseur: in de vijf jaar dat de NBd bestaat, zijn taken en rollen al een paar keer verschoven, gefinetuned of aangevuld. Hoe gaat de dienst er in 2030 uitzien? En in 2050? Is fysieke bewegwijzering dan überhaupt nog nodig? Deze vragen stonden centraal in de tweede blok van de in totaal 45 minuten durende talkshow.

De stelling ‘In 2050 is alle bewegwijzering digitaal’ werd vooraf door maar liefst 84% van de deelnemers onderschreven. Niet zo gek, stelt NBd-relatiemanager Piet Stolk. ‘Het is onvermijdelijk dat er de komende decennia veel minder borden langs de weg komen. Eerst komen er minder verwijzingen op de borden, maar uiteindelijk zal ook het aantal borden afnemen. Frappant is wel dat deze trend niet zichtbaar is bij bewegwijzering voor fietsers; er komen steeds meer regionale fietsroutes en daar is de behoefte aan bewegwijzering juist groot.’

‘We zien een verschuiving in wie wanneer van welke weg gebruikmaakt’, zegt Jan Spoelstra, programmamanager wegen en kanalen bij de provincie Overijssel. ‘Overheden zetten in op uit de auto en op de fiets en daarnaast zijn er allerlei andere ontwikkelingen vanuit duurzaamheid die eisen stellen aan hoe we met huidige bebording omgaan. Nieuwe bewegwijzering is voor minstens 50 jaar, dus als je inzet op een 100% circulaire maatschappij over x jaar, dan moet je daar in jaar y al op anticiperen.’

‘Ook mensen die niet met techniek overweg kunnen, moeten zich veilig in het verkeer kunnen bewegen.’

Dick de Waard, verkeerspsycholoog

Een andere stelling dan – Rosi wil het tempo erin houden. Serviceproviders zullen een steeds grotere rol spelen bij de routebegeleiding – eens of onzin? ‘De overheid zal ook in de toekomst een belangrijke rol houden, al is het alleen maar vanwege de maatschappelijk gewenste routeringen door gemeenten’, zegt Wouter Quite, beleidsmedewerker bij het ministerie van I&W. ‘Waar plaats ik borden, hoe ziet de weg eruit, wat is de alternatieve route bij werkzaamheden, hoe voorkom je verkeersstromen langs scholen – al dat soort informatie ontsluiten naar de serviceproviders is geen sinecure. Dit is echt een onderwerp waar we mee aan de slag moeten, in gesprek met de marktpartijen die navigatiesystemen maken.’

Volgens verkeerspsycholoog Dick de Waard – aanwezig via een videoverbinding – zorgt het nu regelmatig voor verwarring en dus onveilige situaties als het digitale systeem iets anders zegt dan de borden in de fysieke wereld. Marktpartijen nemen veiligheid niet als uitgangspunt, maar de snelste route, terwijl overheden anders redeneren. Daar maak ik me wel zorgen over; mensen moeten centraal blijven staan, niet de techniek. Dat betekent dat je bij het inrichten van bewegwijzering uit moet gaan van de ‘zwakste schakel’. Ook mensen die niet met techniek overweg kunnen, moeten zich veilig in het verkeer kunnen bewegen.’

Stappen zetten
De talkshow eindigt met een vrouwentafel – naast de host schuiven scheidend NBd-directeur Sabine Kern, nieuwe directeur Hanneke Steen en Anita Liebrecht, vaktechnisch medewerker van de provincie Gelderland, aan. Hoe vatten we al het voorgaande samen, wil Rosi weten. ‘Dat we de eerste stapjes gezet hebben als NBd, maar nog wel op kindersokjes’, zegt Sabine. ‘Het gesprek over de toekomst van bewegwijzering is op gang gekomen en de contouren van onze gezamenlijke opgave worden steeds scherper. De afgelopen twee jaar is veel geïnvesteerd in samenwerking en verbinding – daar beginnen we nu de vruchten van te plukken. Er is nog veel te doen, maar er liggen ook echt heel veel kansen.’

‘De afgelopen twee jaar is veel geïnvesteerd in samenwerking en verbinding – daar beginnen we nu de vruchten van te plukken.’

Sabine Kern, scheidend NBd-directeur

Anita vult aan dat ze de NBd veel meer als sparringpartner zou willen. ‘Als je dingen wilt vernieuwen, zeker op het gebied van duurzaamheid, heb je elkaar echt nodig. Zo hebben wij bijvoorbeeld samen met de NBd een pilot uitgevoerd naar duurzame materialen voor bewegwijzering voor fietsers. Dat heeft uiteindelijk geleid tot een prachtig duurzaam eindproduct.’

Of het nou gaat om data, duurzaamheid of mobiliteit; volgens Hanneke (‘dit is de derde dag van mijn inwerkprogramma, ik kon het niet beter wensen’) is er geen onderwerp denkbaar waarbij verschillende partijen elkaar de komende jaren niet keihard nodig hebben. ‘Ik hoop dat we daar met zijn allen actief over blijven nadenken en praten met elkaar. Als nieuwe directeur hoop ik dat al onze partners me weten te vinden om te vertellen wat er speelt. Ik zou zeggen: nu is je kans, want mijn agenda is nog leeg. Ik sta te popelen om de alliantie verder vorm te geven en door te bouwen op de vernieuwingen die al ingezet zijn. Zodra het kan, trekken we de regio’s in om alsnog samen stil te staan bij 125 jaar bewegwijzering, maar vooral ook om de koppen bijeen te steken over hoe we de NBd als organisatie kunnen doorontwikkelen.’

Je kunt de talkshow hier terugkijken.